سعید مرادی در گفت و گو با ایسنا، از قلعه یزگردسوم به عنوان یکی از مهمترین قلعههای باستانی نه تنها ایران، بلکه دنیا نام برد و اظهار کرد: این قلعه باستانی در منطقهای مرزی و مرتفع در روستای بان زده بخش ریجاب شهرستان دالاهو واقع شده و در زمان باستان بهگونهای آن را نفوذناپذیر ساختهاند که دست یافتن به آن کاری بسیار دشوار بوده است.
ایشان افزود: قلعه یزدگرد سوم نه تنها یک قلعه، بلکه یک مجموعه بسیار بزرگ و عظیم با حدود ۴۰ کیلومتر وسعت است که بخشهای مختلفی را در دل خود جای داده، از جمله بخش اصلی قلعه که در بالا دست کوه قرار گرفته و رفتن به آنجا برای گردشگران و مردم سخت و دشوار است.
مدیر پایگاه جهانی محور اشکانی – ساسانی ادامه داد: سه طرف این قلعه با استحکامات طبیعی محصور شده و تنها از جبهه شرقی امکان راه یافتن به آن وجود دارد که نشان میدهد یک مکان امن برای پادشاهان یا حاکمان محلی گذشته بوده است.
ایشان ادامه داد: آشپزخانه، برج نقاره زن، زندان و آتشکده قلعه داور ازبخشهای دیگر این مجموعه هستند، بنابراین میتوان گفت که مجموعه قلعه باستانی یزدگرد شهری عظیم در داخل یک ارگ بوده است.
مرادی با بیان اینکه به باور باستان شناسان این مجموعه متعلق به دوره اشکانی – ساسانی است و در دوره اسلامی نیز مورد استفاده قرار گرفته، عنوان کرد: مردم منطقه معتقدند که این قلعه، آخرین پناهگاه یزگردسوم آخرین پادشاه ساسانی و دخترش بوده است.
ایشان اضافه کرد: اولین کاوشهای باستان شناسی که در این قلعه باستانی انجام شد، مربوط به اواسط دهه ۵۰ توسط ادوارد کیل باستان شناس بریتانیایی بود و پس از آن نیز در اواسط دهه ۹۰ یوسف مرادی از باستان شناسان کشورمان اقدامات باستان شناسی را در این تپه انجام داد.
مدیر پایگاه ملی محور اشکانی – ساسانی کرمانشاه با بیان اینکه این محوطه باستانی هنوز اسرار زیادی را در دل خود دارد، گفت: ادامه کاوشهای باستان شناسی، مرمت و حفظ این مجموعه در دستورکار قرار گرفته است. همچنین مقرر شده این محوطه باستانی پس از سالها تعیین عرصه و حریم شود. پرونده ثبت تعیین عرصه و حریم محوطه در حال تدوین است و مقرر شده در تهران به ثبت برسد.
مرادی در ادامه با بیان اینکه این مجموعه طی سالهای گذشته به دلیل عوامل طبیعی و انسانی آسیبهایی دیده، عنوان کرد: زلزله سال ۱۳۹۶ به بخشهایی از آن آسیب زد. از طرفی در طول سالیان گذشته بخشی از روستای زرده رایشان حریم این مجموعه ساخته شده است. البته در زلزله ۷.۳ ریشتری سال ۱۳۹۶ بخشی از واحدهای مسکونی روستای زده قدیم که رایشان حریم ساخته شده بود، تخریب شدند و روستائیان مجبور شدند خانههای خود را در جای دیگری بنا کنند، اما هنوز تعدادی واحد مسکونی رایشان حریم این مجموعه قرار دارد و در صورتی که بنیاد مسکن همکاری داشته باشد، این واحدهای مسکونی نیز جابجا میشوند.
مدیر پایگاه ملی محور اشکانی – ساسانی کرمانشاه تصریح کرد: در پرونده محور اشکانی – ساسانی کرمانشاه که از معبد آناهیتا تا ایوان مدائن عراق ادامه دارد، قلعه یزدگرد نیز به عنوان یکی از آثار شاخص این مسیر که شهرتی جهانی دارد، مورد توجه است.
ایشان در پایان گفت: از آنجایی که گردشگران امکان دسترسی به بخش اصلی قلعه در بالای کوه را ندارند، مقرر شده برای ایام نوروز ساماندهی آتشکده قلعه داور را انجام دهیم تا میزبان میهمانان نوروزی باشد.