خبرگزاری مهر: در سالهای اخیر، موضوع دیدهشدن نشریات علمی ایرانی در سطح بینالمللی، دسترسی آزاد به مقالات و پراکندگی دادههای انتشاراتی، از جمله چالشهای مطرح در حوزه نشر علمی کشور بوده است. همزمان با گسترش الگایشان دسترسی آزاد در نظام جهانی علم، ضرورت ایجاد زیرساختهای استاندارد و یکپارچه برای نمایهسازی و معرفی نشریات علمی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته و راهاندازی پایگاه «دوآجی» (DOAJI) را میتوان در همین چارچوب ارزیابی کرد.
در همین راستا، پایگاه «دوآجی» با تکیه بر اصول نشر علمی دسترسی آزاد و استفاده از استانداردهای نمایهسازی، تلاش دارد به بهبود شفافیت اطلاعات نشریات، افزایش قابلیت ارزیابی آنها و تسهیل دسترسی پژوهشگران به محتوای علمی کمک کند. یکی از اهداف اعلامشده این سامانه، ایجاد بستری برای ارتباط مؤثرتر میان نشریات علمی داخلی و جامعه علمی بینالمللی است.
ماموریتهای پایگاه دوآجی
پایگاه نشریههای علمی دسترسی آزاد ایران (دوآجی) مأموریتهایی از جمله نمایهسازی نظاممند نشریات علمی دسترسی آزاد ایرانی، تسهیل دسترسی پژوهشگران، اساتید و دانشجویان به محتوای علمی به صورت رایگان و بدون محدودیت، کمک به ارتقای کیفیت و دیدهپذیری نشریات، حمایت از استانداردهای علمی و اخلاقی در نشر دسترسی آزاد و استفاده از دادههای نمایهسازی در تحلیلهای پژوهشی را دنبال میکند. این اهداف در راستای توسعه و تقویت زیرساختهای نشر علمی کشور تعریف شدهاند.
دوآجی مجموعهای از خدمات را برای ناشران، سردبیران و پژوهشگران ارائه میدهد که از جمله آنها میتوان به دسترسی آزاد به فهرست نشریات علمی ایرانی در حوزههای مختلف، نمایهسازی استاندارد با امکان جستوجایشان پیشرفته، ارائه اطلاعات نمایهسازی و شاخصهای نشریات، دسترسی به دادههای متنمحور، اطلاعات کامل درباره سیاستهای دسترسی آزاد، فایلهای متادیتا و استانداردهای انتشار، ایجاد پیوند مستقیم به وبسایت نشریات و مقالات و دسترسی به نسخه کامل مقالات اشاره کرد. این خدمات، «دوآجی» را به یکی از ابزارهای کلیدی برای پژوهشگران و ناشران ایرانی تبدیل کرده است.
بر اساس اعلام پژوهشگاه ایرانداک؛ «دوآجی» از زمان راهاندازی با استقبال نشریات علمی و مؤسسات پژوهشی کشور مواجه شده و نقش مهمی در ارتقای دیدهپذیری نشریات ایرانی در فضای علمی داخلی و بینالمللی ایفا کرده است.
برنامههای توسعهای و مسیر پیشرایشان سامانه دوآجی
افزایش اعتبار نشریات با نمایهسازی در یک پلتفرم معتبر ملی، تقویت تحلیلهای پژوهشی از طریق دسترسی به نمایه دادههای نشریات، ایجاد امکان ارتباط علمی گستردهتر برای نشریات با جامعه پژوهشی جهانی، ارتقای کیفیت و شفافیت فرآیندهای انتشار علمی؛ از جمله مزایای این سامانه بوده است.
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) اعلام کرده است که قصد دارد در آینده با پایگاه دوآجی به سمت توسعه زیرساختهای تحلیلی برای ارزیابی کیفی نشریات، گسترش همکاریهای بینالمللی با نمایهها و پلتفرمهای معتبر جهانی، بهروزرسانی مستمر دادهها، افزایش تعداد نشریات نمایهشده، ارائه ابزارهای اطلاعرسانی و تحلیل روندهای پژوهشی و ایجاد پروتکلهای یکپارچه نمایهسازی در سطح ملی، حرکت کند.
در حال حاضر، پایگاه نشریههای علمی دسترسی آزاد ایران (دوآجی) شامل اطلاعات ۲ هزار و ۲۱۴ نشریه، بیش از ۳۵۲ هزار مقاله از ۶۴۱ ناشر به پنج زبان است و بهصورت مستمر بهروزرسانی میشود. این پایگاه از طریق نشانی https://doaji.irandoc.ac.ir در دسترس پژوهشگران و علاقهمندان قرار دارد.