خبرگزاری ایسنا: محسن سعادتی در این باره گفت: در راستای شناسایی منشأ آب و حوضه آبگیر بستر آب چشمه علی، عملیات حفاری محدوده این چشمه توسط شرکت مترو تهران و با دستور دادستانی شهرستان ری آغاز شده است. این حفاری علاوهبر بررسی وضعیت بستر آب، با هدف شناسایی منشأ آب و حوضه آبگیر و همچنین شناسایی عوامل مؤثر بر خشک شدن چشمه و ارائه راهکارهای عملیاتی برای احیای آن انجام میشود.
او افزود: موضوع خشک شدن بستر آب چشمه علی شهر ری بهعنوان یکی از مسائل مهم میراث فرهنگی این شهر همواره تا دستیابی به نتیجه مثبت در دستور پیگیری قرار دارد. پیگیریهای لازم با همکاری دستگاههای مرتبط ادامه خواهد داشت تا شرایط برای احیای این اثر ارزشمند تاریخی فراهم شود.
«چشمه علی» که در دامنه کوه بیبی شهربانو در حاشیه «شهرری» قرار دارد، یکی از مهمترین آثار طبیعی و تاریخی منطقه است که در طول هزارهها نقش حیاتی در تأمین آب، زندگی و شکلگیری سکونتهای اولیه در این بخش از فلات مرکزی ایران ایفا کرده است. قدمت سکونت و استفاده از این چشمه براساس مطالعات باستانشناسی به دورههای نوسنگی بازمیگردد و برخی پژوهشها عمر تمدن پیرامون آن را بین ۷ تا ۱۰ هزار سال برآورد کردهاند، بهطوریکه این مکان در طول تاریخ پذیرای جمعیت انسانی بوده و تأثیر مهمی در شکلگیری اجتماعات گذشته داشته است.
طی دهههای گذشته جریان آب این چشمه که زمانی همواره با آبدهی نسبی شناخته میشد، بهطور محسوس کاهش یافت. نخستین نشانههای افت قابلتوجه در اوایل دهه ۱۳۹۰ پدیدار شد و در سال ۱۳۹۶ برای مدتی جریان آب بهطور موقت قطع شد. هرچند پس از آن تا حدودی بازگشت آب مشاهده شد، اما از حدود سه سال اخیر بستر چشمه بهطور کامل خشک و بیآب شده است که این وضعیت بهعنوان یک بحران زیستمحیطی و فرهنگی در میان کارشناسان و فعالان میراثفرهنگی مطرح است.
کارشناسان دو عامل عمده را در خشک شدن کامل چشمه مؤثر دانستهاند: تغییر مسیر و انسداد مجاری طبیعی آب در اثر پروژههای عمرانی و حفاریهای مترو و افت سطح آبهای زیرزمینی بهدلیل خشکسالی و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبی. برخی تحلیلها حفر تونلهای خط ۶ مترایشان تهران و احداث ایستگاهها را در کاهش آبدهی این چشمه اثرگذار دانستهاند، هرچند برخی مقامات پروژههای عمرانی کاهش بارش را عامل اصلی معرفی کردهاند. در کنار این مباحث، مردم محلی و فعالان میراث فرهنگی بارها نسبت به رها شدن بستر چشمه و تهدیداتی که توسعه شهری برای بقا و احیای آن ایجاد کرده، هشدار دادهاند.