خبرگزاری ایسنا: موتور جستوجو، جویشگر یا جستوجوگر به طور عمومی به برنامهای گفته میشود که کلمات کلیدی را در یک سند یا بانک اطلاعاتی جستوجو میکند. در حال حاضر، گوگل، موتور جستوجویی است که نه تنها در کشور مادر خود یعنی آمریکا، بلکه در سایر کشورهای دیگر و در ایران هم مورد استفاده گسترده قرار میگیرد اما در کنار این موضوع، کشورهایی هم هستند که از موتورهای بومی خود استفاده میکنند، از جمله چین با بایدو، کره جنوبی با نیور و روسیه با یاندکس که هر کدام کاربران خود را دارند و سهمی از پرسوجوهای روزانه را به خود اختصاص دادهاند.
همین موضوع سبب شد در ایران هم طی سالهای گذشته موضوع لزوم داشتن یک موتور جستوجایشان بومی مطرح شود. در این راستا حمایت از جویشگرهای بومی بر اساس تهیه و ارائه طرح کسبوکار به تصویب شورای راهبری جویشگر بومی رسید و مقرر شد که مدلهای کسبوکار موتورهای جستوجایشان «پارسیجو» و «یوز» برای ادامه فعالیت به شورای راهبری ارائه شوند.
در کنار توسعه و تلاش بر ایجاد موتور جست و جوهای بومی، تأکید میشد که در هیچ کجای دنیا جویشگر بومی با هدف پر کردن جای گوگل و یاهو راهاندازی نمیشود و هدف دیگری را دنبال میکنند که پاسخگویی به نیازهای کاربران بومی است و با توجه به اطلاعاتی که سرویسهای بومی دارند، از یک ابزار بومی بهتر از یک ابزار بینالمللی برمیآید.
موتور جستوجویهای بومی نیازمند جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و تجاریسازی توسط شرکتهای بزرگ فناوری اطلاعات هستند تا کاربردیتر و با اشکالات کمتر باشند.
با این حال کارشناسان علاوه بر مزیتهایی مانند افزایش درآمد ملی و کمک به ایجاد مزیت رقابتی برای جویشگر بومی نسبت به رقبای غیربومی در همان زمان معتقد بودند جویشگرهای بومی به پژوهشهای بنیادی نیاز دارد و دولت و وزارت ارتباطات باید در جهت تشویق بخش خصوصی برای شکل گیری جویشگر بومی تلاش کنند، چون بخشهای خصوصی از بازیگران عمده تولید محتوا هستند.
با وجود آنکه انتظار میرفت جویشگرهای بومی به دلیل اقدامات لازم انجام شده طی سالهای اخیر، از عملکرد مناسبی برخوردار شده باشند، اما با اعمال محدودیت بررایشان اینترنت و موتور جستوجایشان گوگل، از سایشان مراجع ذی صلاح و مراجعه متعدد مردم به موتورهای جستوجایشان بومی مشخص شد این سرویسها همچنان مشکلات بسیاری دارند، انتقادی که در همان زمان کاربران بسیاری آن را مطرح کردند.
در چنین شرایطی کارشناسان از جمله مسئولان معتقدند موتور جستوجویهای بومی همچنان نیازمند جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و تجاریسازی توسط شرکتهای بزرگ فناوری اطلاعات هستند تا کاربردیتر و با اشکالات کمتر باشند. موضوع دیگر عدم اعتماد مردم به جستجوگرهای داخلی و نگرانی آنها از حفظ حریم خصوصی است که نیازمند اعتمادسازی است. اما این سوال اصلی که مطرح است این که چرا هنوز زیرساختهای لازم برای راه اندازی جستجوگرهای بومی کاربردی فراهم نشده است؟
ابوالحسن فیروزآبادی- دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی کشور- چندی پیش در گفتوگو با ایسنا در این باره گفته است: واقعیت این است که هیچکدام از دولتها نپذیرفتند که بهصورت جدی در حوزه موتور جستوجو سرمایهگذاری کنند. ما هم در دولت آقای روحانی و هم در دولت آقای رئیسی تلاش کردیم دولت را مکلف به سرمایهگذاری در این حوزه کنیم، اما موفق نشدیم.
فیروز آبادی تأکید کرد: موتور جستوجو در مقیاس کاربری کشور ایران لزوماً سودده نیست، مگر اینکه مکانیزمهای خاصی برای آن طراحی شود که البته امکانپذیر است، اما نیاز به سرمایهگذاری اولیه مناسبی دارد.
از سایشان دیگر سید ستار هاشمی- وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات- اخیرا در حاشیه جلسه هیئت دولت یکی از موضوعات مرتبط با سکوهای داخلی را که آن مواجه شدند موتور جستوجوهای داخلی دانست که نتوانست پاسخگایشان نیاز مردم باشد. به گفته ایشان این موضوع در اولویت کار قرار گرفته اگرچه در روزهای اول چالش جدی بود اما ادامه کم کم اصلا و بهبود پیدا کرد.
نگاهی به برخی از مهمترین جویشگرهای بومی
ذرهبین: ذرهبین یکی از قدیمیترین موتورهای جستجایشان ایرانی است که بر رایشان محتوای داخلی تمرکز دارد. این موتور جستوجو، یک رابط کاربری ساده و کاربرپسند دارد که امکان جستجو در وبسایتها، اخبار، ویدئوها و تصاویر را فراهم میکند.
گردو: از دیگر موتور جستوجوهای فعال است که این موتور جستوجو، با استفاده از الگوریتمهای هوشمند، نتایج جستوجایشان مرتبط و دقیقی را به کاربران ارائه میدهد. دارای ویژگیهایی مانند جستوجایشان تصویر و جستوجایشان صوتی است.
۲۰۵۹: این موتور جست و جو، یک جویشگر نسبتا جدید است که با تمرکز بر ارائه نتایج جستجایشان دقیق و سریع، توانسته توجه بسیاری از کاربران را به خود جلب کند. همچنین دارای ویژگیهای خاصی مانند جستوجایشان شبکههای اجتماعی و امکان به اشتراکگذاری نتایج جستوجو با دیگران است.
بدون تردید آنچه که پس از جنگ ۱۲ روزه و محدودیتهای اخیر بوجود آمده برای اینترنت به چشم میخورد، نبود آمادهسازی و حمایت لازم و موثر از سرویسهای پایه مانند موتور جستوجو است چراکه در چنین شرایطی نبود موتور جستوجایشان کارآمد ملی بهوضوح احساس شد و نشان داد متاسفانه پروژههایی مانند موتور جستوجایشان ملی آنطور که باید با جدیت دنبال نشده است و علیرغم سالها طرح و وعده، هنوز به مرحله کارآمدی نرسیده است. مسئلهای که بدون سرمایهگذاری جدی، حضور بخش خصوصی قدرتمند و اعتمادسازی عمومی، همچنان در حد یک ایده نیمهتمام باقی خواهد ماند.